Wat betekent een scheiding voor uw bedrijf?
Wanneer u als ondernemer gaat scheiden, is de verdeling van vermogen vaak ingewikkelder dan bij werknemers in loondienst. Naast de gebruikelijke vragen over de woning, spaargeld en pensioen, komt er een extra dimensie bij: wat gebeurt er met uw onderneming? Of u nu een eenmanszaak, vof, bv of een aandeel in een familiebedrijf heeft, de waarde van dat bedrijf maakt in de meeste gevallen deel uit van de te verdelen boedel.
Bij Arslan & Arslan Advocaten begeleiden wij regelmatig ondernemers die tegelijk een echtscheiding en een bedrijfsbelang moeten regelen. Dit vraagt om specifieke kennis van zowel familierecht als ondernemingsrecht.
Huwelijksvermogensregime bepaalt het uitgangspunt
Het antwoord op de vraag of uw partner recht heeft op (een deel van) de waarde van uw bedrijf, hangt in de eerste plaats af van uw huwelijksvermogensregime.
Gehuwd zonder huwelijkse voorwaarden (sinds 2018: beperkte gemeenschap van goederen)
Bent u na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen. Een bedrijf dat u vóór het huwelijk al had, blijft in beginsel uw privévermogen. Waardestijging tijdens het huwelijk kan echter wel gedeeltelijk gemeenschappelijk worden, met name als die stijging het gevolg is van arbeid die u tijdens het huwelijk in het bedrijf heeft gestoken.
Gehuwd vóór 2018 zonder huwelijkse voorwaarden
Bent u vóór 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan valt uw bedrijf doorgaans volledig in de gemeenschap van goederen, ook als u het al vóór het huwelijk had opgericht. Dit betekent dat de volledige waarde in beginsel bij helfte moet worden verdeeld.
Huwelijkse voorwaarden
Heeft u huwelijkse voorwaarden met een uitsluiting van elke gemeenschap, dan blijft het bedrijf in beginsel buiten de verdeling. Let wel op een eventueel verrekenbeding: veel huwelijkse voorwaarden bevatten een periodiek of finaal verrekenbeding, waardoor overgespaarde inkomsten uit het bedrijf alsnog verrekend moeten worden.
Hoe wordt een onderneming gewaardeerd?
Een van de lastigste onderdelen van een scheiding met een bedrijf is het bepalen van de waarde. Hiervoor bestaan verschillende methodes:
- Intrinsieke waarde methode: waarde van bezittingen minus schulden, geschikt voor bedrijven met veel vastgoed of voorraad
- Discounted cashflow (DCF) methode: waarde op basis van toekomstige kasstromen, vaak gebruikt bij groeiende ondernemingen
- Rentabiliteitswaarde methode: waarde op basis van genormaliseerde winst en een vermenigvuldigingsfactor, veel gebruikt in het mkb
In de praktijk wordt vaak een onafhankelijke bedrijfswaardeerder of registeraccountant ingeschakeld. Beide partners kunnen gezamenlijk één deskundige aanwijzen, of ieder een eigen deskundige inschakelen die vervolgens tot een gezamenlijk advies komen.
Let op: de waardepeildatum is cruciaal. Meestal wordt uitgegaan van de peildatum van indiening van het verzoekschrift, maar partijen kunnen hier ook andere afspraken over maken.
Voortzetting, verkoop of uitkoop
Als de waarde van het bedrijf eenmaal is vastgesteld, moet worden bepaald hoe de verdeling praktisch wordt afgewikkeld. Meestal zijn er drie opties:
- Voortzetting door één partner die de ander uitkoopt voor de helft van de (netto) waarde
- Verkoop van het bedrijf aan een derde, waarna de opbrengst wordt verdeeld
- Voortzetting als gezamenlijke onderneming, wat na een scheiding zelden verstandig is vanwege de continuering van de zakelijke relatie
Uitkoop is verreweg de meest voorkomende oplossing. Dit vergt vaak financiering, bijvoorbeeld via een banklening, herfinanciering van de bedrijfshypotheek, of een betaling in termijnen die in het echtscheidingsconvenant wordt vastgelegd.
Bijzondere aandachtspunten voor de bv-directeur-grootaandeelhouder
Heeft u een bv? Dan spelen extra fiscale en juridische aspecten:
- Aanmerkelijk belang en pensioen in eigen beheer: is er in het verleden pensioen opgebouwd in de bv, dan moet dit apart worden afgewikkeld, vaak via pensioenverevening of afkoop
- Rekening-courant en dividendbeleid: onttrekkingen aan de bv tijdens het huwelijk kunnen relevant zijn voor de verdeling
- Aandeelhoudersovereenkomsten: bij een bedrijf met meerdere aandeelhouders kan een blokkeringsregeling verkoop aan de ex-partner in de weg staan
- Continuïteitsrisico: banken en zakenpartners kijken kritisch naar de financiële gevolgen van een scheiding voor de bedrijfsvoering
Voorkom problemen: leg afspraken vroeg vast
Ondernemers die vóór of tijdens het huwelijk huwelijkse voorwaarden met een goed verrekenbeding laten opstellen, voorkomen veel discussie bij een latere scheiding. Ook een aandeelhoudersovereenkomst met een duidelijke waarderingsmethode voor het geval van een scheiding kan veel onzekerheid wegnemen. Voor ondernemers die al in een scheiding zitten, is het advies: schakel zo vroeg mogelijk een advocaat en een bedrijfswaardeerder in, voordat cijfers en standpunten verhard raken.
Hoe Arslan & Arslan Advocaten u kan helpen
Wij combineren kennis van het familierecht met ervaring in zaken waarin een onderneming onderdeel is van de boedel. Wij adviseren over het toepasselijke huwelijksvermogensregime, begeleiden bij de keuze en aansturing van een bedrijfswaardeerder, en onderhandelen over een reële uitkoopregeling die de continuïteit van uw bedrijf niet in gevaar brengt. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw situatie.