Als vader staat u na een scheiding in dezelfde juridische positie als de moeder. Toch ervaren veel vaders dat zij in de praktijk minder bij hun kinderen betrokken worden. Dit heeft vaak te maken met verouderde sociale normen en niet met het recht. Het Nederlands familierecht gaat namelijk uit van gelijkwaardig ouderschap. Beide ouders hebben dezelfde rechten en plichten ten aanzien van hun kinderen, ongeacht of zij getrouwd waren of niet. In dit artikel leggen wij uit welke rechten u als vader heeft en hoe u deze kunt beschermen.
Gezamenlijk gezag: de hoofdregel
Als u getrouwd was of een geregistreerd partnerschap had, heeft u automatisch gezamenlijk gezag over uw kinderen (artikel 1:251 BW). Dit gezamenlijke gezag blijft na de scheiding bestaan. Geen van beide ouders verliest het gezag door de echtscheiding. Gezag betekent dat u mede-beslissingsrecht heeft over belangrijke zaken in het leven van uw kind, zoals schoolkeuze, medische behandelingen, verhuizing en religie. Was u niet getrouwd maar heeft u het kind wel erkend? Dan heeft u sinds 2009 automatisch gezamenlijk gezag als u het kind hebt erkend en samenwoonde met de moeder op het moment van de geboorte, of als u samen het gezag hebt aangevraagd bij de rechtbank.
Het recht op omgang: contact met uw kinderen
Elke ouder heeft het recht op omgang met zijn of haar kind (artikel 1:377a BW). Dit recht geldt ook als u geen gezag hebt. De rechter kan de omgang alleen ontzeggen als het contact ernstig nadeel zou opleveren voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van het kind, als de ouder kennelijk ongeschikt is, als het kind van 12 jaar of ouder bezwaar maakt, of als de omgang anderszins in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind. In de praktijk wordt omgang zelden volledig ontzegd. De rechter zal altijd proberen een regeling te treffen die recht doet aan het belang van het kind om contact te hebben met beide ouders.
Co-ouderschap: gelijke verdeling van de zorg
Steeds meer vaders kiezen voor co-ouderschap, waarbij de kinderen ongeveer evenveel tijd bij beide ouders doorbrengen. Er is geen wettelijke voorkeur voor een bepaalde zorgverdeling. De rechter kijkt naar wat in het belang van het kind is. Factoren die meespelen zijn: de afstand tussen de woningen, de leeftijd van de kinderen, de werkroosters van de ouders, de wensen van de kinderen (vooral vanaf 12 jaar) en de mate waarin ouders kunnen communiceren. Co-ouderschap werkt het best als ouders in staat zijn om op een zakelijke manier met elkaar te overleggen over de kinderen. Het hoeft niet perfect te zijn, maar basisafspraken moeten gemaakt kunnen worden.
Wat kunt u doen als de moeder niet meewerkt?
Helaas komt het voor dat de moeder het contact tussen vader en kind belemmert. Dit wordt ook wel omgangsfrustratie of ouderverstoting genoemd. Als vader kunt u in dat geval verschillende stappen ondernemen. Eerst kunt u proberen om via mediation tot afspraken te komen. Lukt dat niet, dan kunt u de rechter vragen een omgangsregeling vast te stellen. De rechter kan ook dwangmiddelen opleggen, zoals een dwangsom voor elke keer dat de omgangsregeling niet wordt nagekomen. In extreme gevallen kan de rechter het hoofdverblijf van het kind wijzigen naar de andere ouder. Sinds een aantal jaar nemen rechters omgangsfrustratie steeds serieuzer.
Erkenning als ongehuwde vader
Als u niet getrouwd was met de moeder, bent u juridisch gezien niet automatisch de vader van het kind, zelfs als u de biologische vader bent. U moet het kind erkennen bij de burgerlijke stand. Sinds 1 januari 2023 is de wet gewijzigd: als de moeder weigert toestemming te geven voor erkenning, kunt u als biologische vader een verzoek indienen bij de rechtbank om vervangende toestemming te krijgen. De rechter zal dit verzoek toewijzen tenzij erkenning de belangen van de moeder bij een ongestoorde verhouding met het kind zou schaden of het kind daardoor in zijn ontwikkeling zou worden belemmerd. Na erkenning kunt u vervolgens gezamenlijk gezag aanvragen.
Als vader heeft u sterke rechten in het Nederlandse familierecht. Laat u niet ontmoedigen als het proces moeizaam verloopt. Onze advocaten zijn gespecialiseerd in het beschermen van vaderrechten en helpen u graag om een goede regeling te treffen. Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.