Sinds 2009 is het opstellen van een ouderschapsplan wettelijk verplicht als u gaat scheiden en minderjarige kinderen hebt. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 815 lid 2 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Het ouderschapsplan moet worden bijgevoegd bij het verzoekschrift tot echtscheiding. Zonder ouderschapsplan neemt de rechtbank het verzoek in principe niet in behandeling. Het doel van de wet is om ouders te dwingen na te denken over de gevolgen van de scheiding voor hun kinderen en om afspraken te maken die het welzijn van de kinderen waarborgen.
Wat moet er in een ouderschapsplan staan?
De wet schrijft een aantal verplichte onderdelen voor. Ten eerste moet het plan een regeling bevatten over de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken (de zorgregeling). Wie heeft de kinderen wanneer? Hoe ziet een gemiddelde week eruit? Hoe worden vakanties en feestdagen verdeeld? Ten tweede moet het plan afspraken bevatten over hoe de ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke zaken die het kind betreffen. Denk aan schoolkeuze, medische beslissingen en het aanvragen van een paspoort. Ten derde moet het plan de kosten van de kinderen regelen: de kinderalimentatie. Hoe worden de kosten verdeeld en hoeveel betaalt elke ouder?
Aanvullende onderwerpen in het ouderschapsplan
Naast de wettelijk verplichte onderdelen is het verstandig om aanvullende afspraken op te nemen. Veelvoorkomende onderwerpen zijn: de schoolkeuze en buitenschoolse activiteiten, regels over het introduceren van nieuwe partners aan de kinderen, afspraken over social media en privacy van de kinderen, de religie of levensbeschouwing waarin de kinderen worden opgevoed, regels over verhuizing (veel ouderschapsplannen bevatten een verhuisclausule waarin is afgesproken dat een ouder niet zonder toestemming van de andere ouder mag verhuizen), en afspraken over de communicatie tussen de ouders (bijvoorbeeld via een ouder-app zoals OurChildApp of Familieplan).
Hoe stelt u een goed ouderschapsplan op?
Een goed ouderschapsplan is concreet, realistisch en flexibel. Concreet betekent dat de afspraken duidelijk zijn en niet voor meerdere uitleg vatbaar. In plaats van "de kinderen zijn regelmatig bij vader" schrijft u "de kinderen zijn bij vader van vrijdagmiddag 17:00 tot maandagochtend naar school". Realistisch betekent dat het plan haalbaar is gezien de werksituatie, woonafstand en behoeften van de kinderen. Flexibel betekent dat het plan ruimte laat voor wijzigingen naarmate de kinderen ouder worden of omstandigheden veranderen. Het is een goed idee om een evaluatiemoment op te nemen, bijvoorbeeld jaarlijks, waarin u het plan samen bespreekt en eventueel aanpast.
Betrek de kinderen bij het plan
De wet schrijft voor dat kinderen van 12 jaar en ouder het recht hebben om hun mening te geven over de zorgregeling. De rechter kan hen hiervoor uitnodigen voor een kindgesprek. Maar ook jongere kinderen kunnen en moeten betrokken worden bij het plan, op een manier die past bij hun leeftijd. Vraag hen waar zij zich prettig bij voelen, wat zij belangrijk vinden en welke zorgen zij hebben. Dit hoeft niet in een formeel gesprek; het kan ook door goed te luisteren naar hun dagelijkse opmerkingen en gedrag. Onderzoek toont aan dat kinderen die het gevoel hebben gehoord te zijn, de scheiding beter verwerken.
Wat als u het niet eens wordt over het ouderschapsplan?
Als u en uw ex-partner het niet eens worden over de inhoud van het ouderschapsplan, zijn er verschillende mogelijkheden. U kunt een mediator inschakelen om tot een vergelijk te komen. Een mediator kan helpen om impasses te doorbreken en creatieve oplossingen te vinden. Als mediation niet werkt, kunt u de rechter vragen om een beslissing te nemen. De rechter kan ook de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen. In dat geval doet de Raad onderzoek en brengt een advies uit aan de rechter. Overigens: als u redenen hebt waarom u geen ouderschapsplan kunt overleggen (bijvoorbeeld omdat uw partner onbereikbaar is), kunt u dit melden aan de rechtbank. De rechter beslist dan of het verzoek toch in behandeling wordt genomen.
Een goed ouderschapsplan is de basis voor een stabiele toekomst voor uw kinderen na de scheiding. Onze familierechtadvocaten helpen u graag bij het opstellen van een plan dat werkt voor uw gezin. Neem vandaag nog contact met ons op.